O Bršadinu
Bršadin je relativno malo istočnoslavonsko selo koje se nalazi nedaleko od državne granice Hrvatske sa Srbijom. Pripada Vukovarsko-srijemskoj županiji i nalazi se tri kilometra dalje od njenog središta – grada Vukovara. Zajedno sa Vukovarom gravitira slavonskom makroregionalnom centru – gradu Osijeku, od kog je udaljen 40-ak kilometara. A do Vukovara ga vodi državni put D-55, dok na suprotnoj strani isti put vodi prema Vinkovcima, od kojih je selo udaljeno nekih 15 km, te dalje prema unutrašnjosti Hrvatske. Obzirom na to da se veći deo saobraćaja, koji se sa autoputa Zagreb – Beograd i granice sa Bosnom i Hercegovinom prema Srbiji preusmerava na pomenuti državni put, te obavlja kroz Bršadin, položaj u kom se nalazi čini ga veoma prometnim mestom. Takođe, povoljan položaj ogleda se i u neposrednoj blizini granice sa tri države: Srbijom, Bosnom i Hercegovinom, te Mađarskom. Isto tako, pored sela prolazi i željeznička pruga koja Bršadin takođe povezuje sa istokom i zapadom.
Selo pripada Opštini Trpinja, u kojoj se nalazi još šest nevelikih sela, a čiji načelnik je, u svom drugom mandatu, Bršadinac Đorđe Ćurčić.
Pored Bršadina teče reka Vuka, koja izvire ispod slavonske planine Papuk, a uleva se u Dunav prolazeći samim centrom Vukovara. Mala reka prolazi kraj malog sela, ali njegove stanovnike preko leta istinski veseli. Mnogi Bršadinci, pogotovo oni mlađi, u vrelim letnjim mesecima neretko traže hlad upravo kupajući se na Vuki. A pored onih koji se kupaju, mnogo je i onih koji pecajući ribu strpljivo sede kraj obale, provodeći tu sate i sate.
Istorijat sela vrlo je interesantan. Staro srednjovekovno naselje postojalo je već 1279. godine, ali se tada pominje kao Boršod (mađ. Bőrsód). Ovaj podatak govori o tome da su ga, u ta nama daleka vremena, najverovatnije osnovali mađarski naseljenici. I do današnjih dana nije samo ime naselja promenjeno, nego i njegov položaj. Naime, pomenuto naselje u to vreme nalazilo se kilometar zapadnije, prema selu Pačetin. Vremenom, selo se pomicalo prema Vuki, da bi konačno zauzelo današnji položaj. Naziv Boršod vremenom se menjao, dopunjavao i oblikovao, da bi par vekova kasnije dobio i do danas zadržao svoj konačni oblik.
Krajem XV veka selo je opustošeno pod turskom najezdom. Zapisi govore da je 1697. godine Bršadin bio naseljen, ali se ne navodi tačno šta se do tada dešavalo. U njega su doseljeni Srbi sa gornjih tokova reka Drine i Neretve, kao i sa Pive, Tare i Lima. Bežeći pred turskom najezdom, deo stanovništva se u selu najverovatnije zadržao i posle Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem Čarnojevićem.
Godine 1733. u Bršadinu je živelo četrdesetak porodica, da bi 1766. taj broj iznosio 63, a 1791. 81 – sa 478 stanovnika. Do 1808. godine broj stanovnika porastao je na 513.
Crkva je postojala i pre 1733. ali je već tada po svom opisu bila stara i trošna. Ovu skromnu drvenu crkvu polovinom XVIII veka zamenila je nova, zidana crkva, koju je 1. januara 1750. osvetio episkop pakrački Sofronije Jovanović.
Godine 1903. u selu je 152 kuće sa sa 868 stanovnika, od čega 837 Srba, 27 Mađara i 4 Jevreja.
Tokom Prvog svetskog rata u Bršadinu je bila smeštena austrougarska vojna bolnica sačinjena od drvenih baraka, pa je selo prilično poznato i po nazivu koji je tada steklo – Drveni Beč. Pored velike bolnice, iz tog vremena ostao je i ogromni kanalizacioni odvod sačinjen za potrebe bolnice, a kojim se danas služe mnoge kuće. U Drugom svetskom ratu selo je jedno vreme bilo okupirano od strane nemačkih nacista, te je antifašistički pokret pod vođstvom Vase Đurđevića Turčina u oslobađanju sela i uže okoline odigrao veliku ulogu. Vaso Đurđević, koji je poginuo u borbi, danas se slavi kao narodni heroj, te se u centru sela, pored Doma kulture, nalazi i njegova bista, a i glavna ulica nosi njegovo ime. Kao i glavna, i većina drugih seoskih ulica nose imena Bršadinskih antifašista.
Broj stanovnika konstantno je rastao. Godine 1910. Bršadin ima 1142, a 1971. ima 1764 stanovnika. Nakon Drugog svetskog rata broj stanovnika ponovo naglo raste, čemu je razlog progresivno doseljavanje Srba iz Bosanske Posavine, koji su u Bršadin došli uglavnom u potrazi za radnim mestom u tada velikom kombinatu gume i obuće Borovo. Podataka o poslednjem predratnom popisu 1991. godine nema, ali je deset godina ranije u Bršadinu živelo 2093 stanovnika, od kojih se oko 80% izjasnilo kao Srbi.
Prema poslednjem popisu iz 2001. godine selo broji oko 1500 stanovnika. Nagli pad ovog broja direktna je ili indirektna posledica građanskog rata sa početka '90-ih. Mnogo ljudi je poginulo u ratu, a i veliki broj kuća bio je oštećen. Takođe, u periodu 1997-2002. godine mnogo mladih je napustilo Bršadin potraživši bolji život u nekoj od evropskih ili prekookeanskih zemalja. Razlog tome bio je uglavnom visok stepen nezaposlenosti koji je zastupljen ne samo u Bršadinu, nego i u široj okolini. Takođe, mnogi su otišli i zbog straha od mirne reintegracije u sastav Republike Hrvatske, misleći da će međunacionalna netrpeljivost učiniti život Srba u Hrvatskoj nemogućim. No, iako je takvih problema u početku bilo, sada su uglavnom prevaziđeni. Pored većinskog srpskog stanovništva, u selu živi i nevelik broj Hrvata i Mađara, ali su međunacionalni odnosi danas vrlo korektni.
Selo se rapidno razvija i napreduje. Iz dana u dan bolji život koji svi željno iščekuju sve je bliži i bliži. Bršadinci se uglavnom bave poljoprivredom i stočarstvom, dok je manji broj onih koji se bave uslužnim delatnostima ili rade u državnoj službi. U selu posluju četiri privatne prodavnice mešovite robe, pekara, trgovina trikotaže i posteljine, te prodavnica tepiha i materijala za bojenje. Takođe, tu su i obrt za proizvodnju kora za pite, stolarski obrt. Do skora je u selu radio i obrt za proizvodnju pilića i stočne hrane, kao i obrt za proizvodnju kafe.
Noćni život nije naročito atraktivan, ali u neposrednoj blizini centra je i bistro-pizzeria PIM, dok se na putu ka Vukovaru, na izlasku iz sela, nalazi bistro Opatija. Pre rata, a i nekoliko godina posle, vrlo popularna bila je diskoteka Lui, koja, nažalost, više ne radi. Takođe, do pre nekoliko godina u centru sela je radio i cafe bar Peroni, kao i veoma popularna diskoteka tokom ’90-ih - Cobra.
U selu deluje i nekoliko društvenih i sportskih organizacija. Od sportskih klubova, aktivan je Fudbalski klub Bršadin, koji je trenutno član Druge županijske lige, te Šah klub Bršadin, takođe sudionik Pete republičke lige. Od društvenih organizacija, tu su Lovačko društvo Fazan, čiji se dom sa streljanom nalazi iza Doma kulture, na obali Vuke, Kulturno-umetničko društvo Vaso Đurđević, koje je zajedno sa Klubom mladih Bršadin smešteno u prostorijama Doma kulture, te Udruga penzionera, koja je potkraj 2007. godine dobila svoje prostorije u Domu kulture, u prostoru nekadašnjeg supermarketa Plavi 9.
U centru sela nalazi se još i stara zgrada područnog odeljenja Osnovne škole Siniša Glavašević, koja vrši vaspitno-obrazovni rad sa decom do četvrtog razreda, posle čega deca putuju u Borovo Naselje da bi nastavila školovanje do kraja osnovne škole. Kao posledica smanjenja broja stanovnika, u selu je i znatno manje dece. U četiri razreda svega ih je pedesetak. Ovu građevinu je od školske 2007/2008 godine zamenila nova, savremenija i modernija školska zgrada na Ledinama, u ulici Duje Zaharića.
U zgradi nekadašnje Mesne zajednice smešteno je i područno odeljenje trpinjskog vrtića Liliput. U istoj zgradi nalaze se još i poštanski ured, prostorije šah kluba, ured matičara, te stomatološka ordinacija. Pored ovog objekta je i medicinska ambulanta.
Nedaleko od zgrada škole i Mesne zajednice nalazi se i već pomenuti crkveni hram posvećen Svetom Arhangelu Gavrilu, čiji dan se obeležava 26. jula, kada meštani Bršadina slave kirbaj – svoju seosku slavu. Od jeseni 2004. godine selo ima novog mesnog paroha, protonamesnika Ljubenka Jovića, koji je na tom mestu zamenio protojereja Đorđa Važića, koji je do tada u Bršadinu službovao punih dvadeset godina. Parohijski dom nalazi se na glavnoj ulici, između Doma kulture i crkve.
Selo pripada Opštini Trpinja, u kojoj se nalazi još šest nevelikih sela, a čiji načelnik je, u svom drugom mandatu, Bršadinac Đorđe Ćurčić.
Pored Bršadina teče reka Vuka, koja izvire ispod slavonske planine Papuk, a uleva se u Dunav prolazeći samim centrom Vukovara. Mala reka prolazi kraj malog sela, ali njegove stanovnike preko leta istinski veseli. Mnogi Bršadinci, pogotovo oni mlađi, u vrelim letnjim mesecima neretko traže hlad upravo kupajući se na Vuki. A pored onih koji se kupaju, mnogo je i onih koji pecajući ribu strpljivo sede kraj obale, provodeći tu sate i sate.
Istorijat sela vrlo je interesantan. Staro srednjovekovno naselje postojalo je već 1279. godine, ali se tada pominje kao Boršod (mađ. Bőrsód). Ovaj podatak govori o tome da su ga, u ta nama daleka vremena, najverovatnije osnovali mađarski naseljenici. I do današnjih dana nije samo ime naselja promenjeno, nego i njegov položaj. Naime, pomenuto naselje u to vreme nalazilo se kilometar zapadnije, prema selu Pačetin. Vremenom, selo se pomicalo prema Vuki, da bi konačno zauzelo današnji položaj. Naziv Boršod vremenom se menjao, dopunjavao i oblikovao, da bi par vekova kasnije dobio i do danas zadržao svoj konačni oblik.
Krajem XV veka selo je opustošeno pod turskom najezdom. Zapisi govore da je 1697. godine Bršadin bio naseljen, ali se ne navodi tačno šta se do tada dešavalo. U njega su doseljeni Srbi sa gornjih tokova reka Drine i Neretve, kao i sa Pive, Tare i Lima. Bežeći pred turskom najezdom, deo stanovništva se u selu najverovatnije zadržao i posle Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem Čarnojevićem.
Godine 1733. u Bršadinu je živelo četrdesetak porodica, da bi 1766. taj broj iznosio 63, a 1791. 81 – sa 478 stanovnika. Do 1808. godine broj stanovnika porastao je na 513.
Crkva je postojala i pre 1733. ali je već tada po svom opisu bila stara i trošna. Ovu skromnu drvenu crkvu polovinom XVIII veka zamenila je nova, zidana crkva, koju je 1. januara 1750. osvetio episkop pakrački Sofronije Jovanović.
Godine 1903. u selu je 152 kuće sa sa 868 stanovnika, od čega 837 Srba, 27 Mađara i 4 Jevreja.
Tokom Prvog svetskog rata u Bršadinu je bila smeštena austrougarska vojna bolnica sačinjena od drvenih baraka, pa je selo prilično poznato i po nazivu koji je tada steklo – Drveni Beč. Pored velike bolnice, iz tog vremena ostao je i ogromni kanalizacioni odvod sačinjen za potrebe bolnice, a kojim se danas služe mnoge kuće. U Drugom svetskom ratu selo je jedno vreme bilo okupirano od strane nemačkih nacista, te je antifašistički pokret pod vođstvom Vase Đurđevića Turčina u oslobađanju sela i uže okoline odigrao veliku ulogu. Vaso Đurđević, koji je poginuo u borbi, danas se slavi kao narodni heroj, te se u centru sela, pored Doma kulture, nalazi i njegova bista, a i glavna ulica nosi njegovo ime. Kao i glavna, i većina drugih seoskih ulica nose imena Bršadinskih antifašista.
Broj stanovnika konstantno je rastao. Godine 1910. Bršadin ima 1142, a 1971. ima 1764 stanovnika. Nakon Drugog svetskog rata broj stanovnika ponovo naglo raste, čemu je razlog progresivno doseljavanje Srba iz Bosanske Posavine, koji su u Bršadin došli uglavnom u potrazi za radnim mestom u tada velikom kombinatu gume i obuće Borovo. Podataka o poslednjem predratnom popisu 1991. godine nema, ali je deset godina ranije u Bršadinu živelo 2093 stanovnika, od kojih se oko 80% izjasnilo kao Srbi.
Prema poslednjem popisu iz 2001. godine selo broji oko 1500 stanovnika. Nagli pad ovog broja direktna je ili indirektna posledica građanskog rata sa početka '90-ih. Mnogo ljudi je poginulo u ratu, a i veliki broj kuća bio je oštećen. Takođe, u periodu 1997-2002. godine mnogo mladih je napustilo Bršadin potraživši bolji život u nekoj od evropskih ili prekookeanskih zemalja. Razlog tome bio je uglavnom visok stepen nezaposlenosti koji je zastupljen ne samo u Bršadinu, nego i u široj okolini. Takođe, mnogi su otišli i zbog straha od mirne reintegracije u sastav Republike Hrvatske, misleći da će međunacionalna netrpeljivost učiniti život Srba u Hrvatskoj nemogućim. No, iako je takvih problema u početku bilo, sada su uglavnom prevaziđeni. Pored većinskog srpskog stanovništva, u selu živi i nevelik broj Hrvata i Mađara, ali su međunacionalni odnosi danas vrlo korektni.
Selo se rapidno razvija i napreduje. Iz dana u dan bolji život koji svi željno iščekuju sve je bliži i bliži. Bršadinci se uglavnom bave poljoprivredom i stočarstvom, dok je manji broj onih koji se bave uslužnim delatnostima ili rade u državnoj službi. U selu posluju četiri privatne prodavnice mešovite robe, pekara, trgovina trikotaže i posteljine, te prodavnica tepiha i materijala za bojenje. Takođe, tu su i obrt za proizvodnju kora za pite, stolarski obrt. Do skora je u selu radio i obrt za proizvodnju pilića i stočne hrane, kao i obrt za proizvodnju kafe.
Noćni život nije naročito atraktivan, ali u neposrednoj blizini centra je i bistro-pizzeria PIM, dok se na putu ka Vukovaru, na izlasku iz sela, nalazi bistro Opatija. Pre rata, a i nekoliko godina posle, vrlo popularna bila je diskoteka Lui, koja, nažalost, više ne radi. Takođe, do pre nekoliko godina u centru sela je radio i cafe bar Peroni, kao i veoma popularna diskoteka tokom ’90-ih - Cobra.
U selu deluje i nekoliko društvenih i sportskih organizacija. Od sportskih klubova, aktivan je Fudbalski klub Bršadin, koji je trenutno član Druge županijske lige, te Šah klub Bršadin, takođe sudionik Pete republičke lige. Od društvenih organizacija, tu su Lovačko društvo Fazan, čiji se dom sa streljanom nalazi iza Doma kulture, na obali Vuke, Kulturno-umetničko društvo Vaso Đurđević, koje je zajedno sa Klubom mladih Bršadin smešteno u prostorijama Doma kulture, te Udruga penzionera, koja je potkraj 2007. godine dobila svoje prostorije u Domu kulture, u prostoru nekadašnjeg supermarketa Plavi 9.
U centru sela nalazi se još i stara zgrada područnog odeljenja Osnovne škole Siniša Glavašević, koja vrši vaspitno-obrazovni rad sa decom do četvrtog razreda, posle čega deca putuju u Borovo Naselje da bi nastavila školovanje do kraja osnovne škole. Kao posledica smanjenja broja stanovnika, u selu je i znatno manje dece. U četiri razreda svega ih je pedesetak. Ovu građevinu je od školske 2007/2008 godine zamenila nova, savremenija i modernija školska zgrada na Ledinama, u ulici Duje Zaharića.
U zgradi nekadašnje Mesne zajednice smešteno je i područno odeljenje trpinjskog vrtića Liliput. U istoj zgradi nalaze se još i poštanski ured, prostorije šah kluba, ured matičara, te stomatološka ordinacija. Pored ovog objekta je i medicinska ambulanta.
Nedaleko od zgrada škole i Mesne zajednice nalazi se i već pomenuti crkveni hram posvećen Svetom Arhangelu Gavrilu, čiji dan se obeležava 26. jula, kada meštani Bršadina slave kirbaj – svoju seosku slavu. Od jeseni 2004. godine selo ima novog mesnog paroha, protonamesnika Ljubenka Jovića, koji je na tom mestu zamenio protojereja Đorđa Važića, koji je do tada u Bršadinu službovao punih dvadeset godina. Parohijski dom nalazi se na glavnoj ulici, između Doma kulture i crkve.